Thông tin được Thanh tra Chính phủ nêu trong thông báo kết luận thanh tra việc chấp hành quy định pháp luật trong công tác quản lý sử dụng đất đai và quy hoạch xây dựng, cấp phép xây dựng trên địa bàn Hà Nội.

Giai đoạn 2011-2022, thành phố có 8 dự án khu đô thị, nhà ở với quy mô 10 ha trở lên nhưng khi phê duyệt quy hoạch đã không dành quỹ đất 20% để phát triển nhà ở xã hội.

Trong số này, bốn dự án được cho phép nộp bằng tiền tương đương giá trị quỹ đất 20% và phải bố trí đủ quỹ đất xây dựng nhà ở xã hội ở địa điểm khác. Nhưng đến thời điểm thanh tra, UBND thành phố chưa thực hiện.

Ba dự án có quy mô từ 10 ha trở lên cũng bố trí không đủ quỹ đất để xây dựng nhà ở xã hội.

Tại dự án thương mại xây dựng nhà ở phục vụ cho cán bộ cấp thứ trưởng và tương đương đang đương chức công tác tại các cơ quan của Quốc hội cũng được chỉ ra có thiếu sót. UBND thành phố chấp thuận đầu tư phù hợp quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500 tại khu đô thị mới Xuân Phương. Nhưng đến năm 2014, thành phố điều chỉnh quy hoạch chi tiết, đưa dự án vào quỹ đất 20% để phát triển nhà ở xã hội là không đúng mục tiêu đầu tư, quy hoạch chi tiết được phê duyệt trước đó.

Ngoài ra, trong giai đoạn từ 2011 đến trước ngày 13/8/2019, Hà Nội chưa đầu tư xây dựng nhà ở xã hội bằng nguồn vốn ngân sách Nhà nước với 10 dự án đã được bố trí quỹ đất để đáp ứng nhu cầu của người dân. Trong khi đó nguồn thu tương đương với giá trị quỹ đất 20% là rất lớn, gây lãng phí đất đai.

Sau khi chỉ ra các thiếu sót, vi phạm, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Hà Nội bố trí đủ quỹ đất để xây dựng nhà ở xã hội trong năm 2026 với 15 dự án. Hà Nội cần yêu cầu các chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại, khu đô thị sớm xây dựng nhà ở xã hội trên quỹ đất 20% theo tiến độ đã được phê duyệt. Nếu chủ đầu tư không thực hiện thì thành phố lựa chọn đơn vị khác.

Đối với khu nhà ở sinh thái Xuân Phương, Thanh tra Chính phủ kiến nghị rà soát, bố trí đủ quỹ đất để xây dựng nhà ở xã hội cho dự án thay thế ở địa điểm khác, hoặc thu hồi quỹ đất 20% nhà ở xã hội của chủ đầu tư để xây dựng nhà ở xã hội tại dự án trong trường hợp dự án vẫn còn quỹ đất.

Với dự án nhà ở thương mại xây dựng nhà ở phục vụ cho cán bộ cấp thứ trưởng và tương đương, thanh tra yêu cầu điều chỉnh theo đúng mục tiêu dự án, quy hoạch chi tiết trước đó đã được chấp thuận, phê duyệt.

Hà Nội hiện có 126 xã phường, diện tích tự nhiên hơn 334.000 ha và dân số trên 8,4 triệu người; là nơi tập trung nhiều người lao động thu nhập thấp, có nhu cầu cao về nhà ở xã hội.

Theo Luật Nhà ở 2023, nhà ở xã hội là loại nhà có sự hỗ trợ của Nhà nước dành cho các trường hợp thuộc diện được hưởng chính sách. Mục tiêu là cung cấp nhà ở giá phù hợp cho nhóm ưu tiên. So với nhà thương mại cùng phân khúc, cùng khu vực, nhà ở xã hội có giá thấp hơn, phải bán đúng đối tượng và chỉ được chuyển nhượng sau 5 năm kể từ thời điểm bàn giao.

Các nhóm được mua gồm người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ; hộ nghèo, cận nghèo ở nông thôn; hộ gia đình bị ảnh hưởng thiên tai; người thu nhập thấp, hộ nghèo, cận nghèo tại đô thị...

Theo Bộ Xây dựng, cả nước đang triển khai 737 dự án nhà ở xã hội với quy mô hơn 701.000 căn, tương đương khoảng 70% mục tiêu của đề án phát triển một triệu căn. Riêng tháng 2, các địa phương đã khởi công thêm 28 dự án với khoảng 20.000 căn hộ.